Dişhekimliğinde, zirkonyum kullanımı sağlamlığı ve korozyona direncinden dolayı gündeme gelmiştir. İmplant ve komponentleri, post malzemesi olarak, ortodontik braketlerde, kompozit malzemesi olarak, kuron ve köprü materyali olarak kullanılmaktadır. Son zamanların gözde malzemesi üzerinde birtakım kavram karmaşaları yaşanmakta olduğu, zirkonyum minerali ile onun metal formu ve metal oksitinden elde edilen seramiğin, çok farklı özelliklere sahip olmalarına rağmen aynı malzeme gibi algılandığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı zirkonyum ve oksitinden elde edilen seramiklerin dişhekimliğindeki güncel kullanım biçimlerine değinerek kavramlara açıklık getirmektir. Çalışmanın birinci bölümünde kuron-köprü protezlerindeki kullanımı ele alınacaktır.

Zirkonyum (Zr) kimyasal bir elementtir. Atom numarası 40, atomik ağırlığı 91,22'dir. periyodik tabloda metaller grubu içersinde yer alır. Gri-beyaz renkli bir metal olup doğada hiçbir zaman tek başına (serbest metal olarak) bulunmaz. Bilinen mineralleri zirkonyum silikat (ZrSiO4) ve zirkonyum(IV) oksit (ZrO2)’tir. Zirkonyum silikat’ın diğer adı zirkon; zirkonyum oksit’in diğer adları ise zirkonya, zirkonyum dioksit ve baddeleyit (1892’de Sri Lanka’da keşfeden Joseph Baddeley’in isminden)’tir. Dolayısı ile zirkon (ZrSiO4) ve zirkonya (ZrO2) sözcük olarak benzeyen ama birbirlerinden farklı iki kimyasal bileşiktir. Zirkonya sözcüğü, VITA firmasının tescilli markası olan “Zirconia” ile de karıştırılmamalıdır. Zirkonyumun başlıca elde edildiği kaynak zirkon (ZrSiO4) madenleri olup, bunlar Avustralya, Brezilya, Hindistan, Rusya ve A.B.D.’dedir. Zirkon içersinde her zaman 50/1 oranında hafnium (Hf) elementi de bulunur. Zirkonyum heksagonal kristal formunda bir yapı gösterir. Sıcaklığa ve korozyona karşı çok dirençlidir. Birçok farklı bileşik halinde bulunabilir. Bunların en önemlisi zirkonya (ZrO2) bileşiğidir. Zirkonyum metali ilk olarak 1789 yılında Sri Lanka'da Martin Heinrich Klaproth tarafından bulunmuştur. 1824 yılında ilk defa Jons Jakob Berzelius tarafından potasyumla işlenerek izole edilmiştir. Zirkonyum eldesi ZrCl4 bileşiğinin magnezyum ile veya kalsiyum ile indirgenmesi ile elde edilir. Çok reaktif bir madde olup, havada ve sıvı içerisinde hemen oksitle kaplanır ve korozyona dirençli bir hale gelir. Metal olarak dökümü sırasında havadaki oksijen ve azot ile etkileşmemesi gerekmekte ve bu nedenle titanyum teknolojisinde olduğu gibi özel fırınlarda işlenilebilmektedir. Zirkonyum metali bombaların yapısında, flaşlarda ve nükleer sanayi gibi çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Dişhekimliğinde ise zirkonyum minerali olan zirkonyadan elde edilen zirkonya seramiği formu kullanılır.

 

Zirkonya Seramiğin Dişhekimliğinde Kullanımı

Zirkonya, yüksek gerilme direncine sahip olması, dokudostu olması, gren çapının düşük olması sayesinde dişhekimliğinde seramik formunda implant ve abutment materyali, sabit restorasyonlarda (kuron-köprü, laminate, inlay-onlay) core materyali, post-core materyali ve ortodontik braket olarak kullanılmaya başlanmıştır. ZrO2 seramiklerinin kullanıma girmesi, bilgisayar-destekli dizayn (Computer-aided design; CAD) ve bilgisayar-destekli üretim (computer-aided manufacturing; CAM) teknolojisinin gelişmesi ile paralellik göstermiştir.

 

CAD/CAM teknolojisi zirkonya ile buluşarak dişhekimliğinde yeni bir çağ açmış olup yüksek hassasiyet ve kalitede çalışmalar yapılmasına olanak tanımaktadır. Ancak, üretim teknolojilerinin detaylarından kaynaklanan farklar sebebi ile zirkonya sistemlerinin benzerliklerine rağmen çok farklı klinik sonuçlar getirebileceğini saptayarak, sistem bazında sınıflama ve karşılaştırma yapmanın daha doğru olacağı ifade edilebilir. Ayrıca, piyasada saatçi tornası benzeri, daha basit teknolojilerle çalışan ve ham zirkonya kullanan sistemler de vardır ve bunları CAD/CAM sistemlerle karıştırmamak gerekir. Zirkonya sistemlerinin CAD/CAM frezeleme ve sinterleme gereçleri, çekirdek seramiği ve CTE uyumlu porselen olarak üç ana komponentten oluştuğu görülmektedir. Yakın gelecekte yeni seramik ve porselen sistemlerinin geliştirilmesi ile dişhekimliğinde birçok araştırma ve tartışmaya konu olacak, dişhekimlerinin bilgilerini tazelemelerini gerektiren geniş bir alanın oluştuğunu söyleyebiliriz.

sayfayı kapat